Przy podpisywaniu aktu sprzedaży mieszkania kupujący zwykle bierze na siebie rachunek kancelarii, więc to po jego stronie często pojawia się największy wydatek okołotransakcyjny. Nie oznacza to jednak, że zawsze musi pokryć całość: przy zakupie od dewelopera część kosztów dzieli się ustawowo, a przy sprzedaży z rynku wtórnego strony mogą ustalić inny podział.

Przy sprzedaży zwyczajowo płaci kupujący, ale wyjątki wynikają z umowy i rodzaju transakcji
- Rynek wtórny: najczęściej płaci kupujący, choć strony mogą uzgodnić inny podział kosztów.
- Umowa deweloperska: wynagrodzenie notariusza i określone koszty sądowe dzielą się po połowie między dewelopera i nabywcę.
- Odpowiedzialność wobec notariusza: strony aktu odpowiadają solidarnie za jego wynagrodzenie.
- Rachunek kancelarii: obejmuje różne pozycje, m.in. taksę, wypisy i opłaty sądowe; PCC to osobny podatek.
Przy zakupie z rynku wtórnego płaci zwykle kupujący, lecz podział można uzgodnić
Przy zwykłej umowie sprzedaży mieszkania nie ma przepisu, który nakazywałby kupującemu zapłacić wszystkie koszty notarialne. To częsty układ negocjacyjny: kupujący wybiera kancelarię i reguluje rachunek, ale sprzedający może zgodzić się na podział taksy albo pokrycie jej części.
Uważam, że najlepiej ustalić to przed rezerwacją terminu u notariusza i wpisać uzgodnienie do umowy przedwstępnej. Samo „jakoś się rozliczymy” nie mówi, czy podział obejmuje też wypisy aktu, wniosek do księgi wieczystej albo czynności związane z hipoteką.
Jest tu jeszcze jedna różnica między zwyczajowym podziałem a odpowiedzialnością wobec kancelarii. Zgodnie z art. 89 § 1 ustawy Prawo o notariacie strony czynności odpowiadają solidarnie za wynagrodzenie notariusza. W praktyce oznacza to, że prywatne uzgodnienie, iż płaci wyłącznie kupujący, nie zmienia ustawowej odpowiedzialności stron wobec notariusza.
Przy umowie deweloperskiej nabywca pokrywa połowę wskazanych kosztów
Zakup na etapie budowy rządzi się inną zasadą niż zakup gotowego mieszkania od poprzedniego właściciela. Art. 40 ust. 2 ustawy o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego przewiduje równy podział wynagrodzenia notariusza za czynności związane z umową deweloperską, wypisów wydawanych przy jej zawarciu oraz kosztów sądowych w postępowaniu wieczystoksięgowym.
Nie przenoś automatycznie tej zasady na każdy późniejszy akt. Przepis wskazuje konkretne umowy i koszty związane z ich zawarciem. Przy akcie przenoszącym własność po zakończeniu inwestycji poproś o osobne zestawienie i sprawdź, które pozycje obejmuje ustawowy podział, a które strony uzgadniają między sobą.
Rachunek kancelarii składa się z kilku odrębnych pozycji
Kwota płacona przy akcie może wyglądać jak jedna opłata, ale w rzeczywistości obejmuje różne należności. Taksa notarialna jest wynagrodzeniem za czynność, wypisy są opłatą za dodatkowe egzemplarze dokumentu, a opłata sądowa dotyczy wniosku o wpis do księgi wieczystej. PCC to podatek, który notariusz może pobrać przy akcie, lecz nie jest wynagrodzeniem kancelarii.
Przy umowie sprzedaży lokalu mieszkalnego stawka PCC wynosi zasadniczo 2%, ale przepisy przewidują zwolnienie dla osób kupujących pierwsze mieszkanie po spełnieniu ustawowych warunków. Osobną stawkę 6% przewidziano w określonych przypadkach zakupu kolejnych lokali od tego samego sprzedawcy na tej samej nieruchomości gruntowej. Aktualne zasady opisuje serwis podatki.gov.pl.
| Sytuacja | Możliwa przyczyna lub skutek | Co zrobić |
|---|---|---|
| Oferta kancelarii podaje tylko „koszt aktu” | Kwota może nie obejmować wypisów, opłat sądowych ani podatku | Poproś o rozpisanie rachunku na poszczególne pozycje |
| Umowa deweloperska, a projekt obciąża nabywcę całością kosztów wskazanych w art. 40 ust. 2 | Podział może być sprzeczny z ustawową zasadą równych części | Poproś o korektę projektu i sprawdź, których kosztów dotyczy zapis |
| Kupujesz mieszkanie z rynku wtórnego i strony inaczej dzielą taksę | Uzgodnienie między stronami nie usuwa solidarnej odpowiedzialności wobec notariusza | Ustal na piśmie, kto płaci kancelarii i jak strony rozliczą ewentualną dopłatę |
| Kupujesz pierwsze mieszkanie, a w wycenie widnieje PCC | Możliwe, że nie uwzględniono zwolnienia albo nie są spełnione jego warunki | Przed aktem przedstaw notariuszowi informacje potrzebne do oceny zwolnienia |
Nowy limit taksy dotyczy głównie nieruchomości o wartości ponad 2 mln zł
Przy porównywaniu wycen sprawdź, czy patrzysz na cenę obowiązkową, czy na maksymalną stawkę taksy. Od 5 listopada 2026 r. obowiązuje zmiana rozporządzenia o maksymalnych stawkach: dla czynności o wartości powyżej 2 mln zł wprowadzono odrębny próg do 5 mln zł, a powyżej tej wartości dalsza część stawki rośnie wolniej i obowiązuje nowy limit. Szczegóły zawiera rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 13 października 2026 r..
Ta zmiana nie oznacza, że każda kancelaria pobierze maksymalną kwotę. Prawo określa górną granicę, a wynagrodzenie ustala się z notariuszem w umowie. Przy typowym mieszkaniu o wartości niższej niż 2 mln zł nowy próg dla droższych transakcji nie zmienia samej odpowiedzi na pytanie, kto płaci: nadal decyduje uzgodnienie stron, z wyjątkiem ustawowego podziału dotyczącego wskazanych umów deweloperskich.
Przed podpisaniem poproś o rozliczenie, które nie zostawia niedomówień
Jeśli kupujesz lokal od osoby prywatnej, ustal podział kosztów wprost i poproś kancelarię o wycenę z wyszczególnieniem taksy, wypisów, opłat sądowych oraz podatku. Przy zakupie od dewelopera sprawdź oddzielnie umowę deweloperską i późniejszy akt przenoszący własność, bo zasady rozliczenia nie muszą być identyczne.
Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej. Jeśli projekt umowy przerzuca na Ciebie wszystkie koszty albo masz wątpliwości co do PCC, skonsultuj zapis z notariuszem lub prawnikiem przed podpisaniem dokumentu.